Dlaczego pies warczy? Warczenie jako forma komunikacji

Dlaczego pies warczy? To pytanie zadaje sobie wielu opiekunów, kiedy ich pies zaczyna powarkiwać na człowieka, inne zwierzę albo w konkretnej sytuacji.

To ostrzeżenie jest jednym z elementów psiej komunikacji, dlatego może towarzyszyć strachowi, dyskomfortowi, frustracji, obronie zasobu, bólowi czy wysokiemu pobudzeniu. Co ważne, sama ta wokalizacja nie pozwala jeszcze stwierdzić, co dokładnie czuje pies, dlatego trzeba spojrzeć na jego mowę ciała, sytuację oraz to, co wydarzyło się chwilę wcześniej. Przede wszystkim zamiast skupiać się wyłącznie na tym, jak sprawić, żeby pies przestał warczeć, warto najpierw odpowiedzieć sobie na pytanie: Dlaczego mój pies poczuł, że musi użyć tego komunikatu?

Warczenie to komunikat, a nie “złośliwość”

Pies nie używa tego sygnału po to, żeby zrobić nam na złość, także nie robi tego po to, żeby „pokazać, kto tu rządzi”. Jest to zachowanie, które może przekazywać innym informację o stanie emocjonalnym psa i jego intencjach. W badaniach dotyczących psich wokalizacji wykazano, że warczenie niesie informacje związane m.in. z poziomem zagrożenia, co więcej psy potrafią również reagować na różnice w warczeniu innych psów. [Bálint i in., 2016]. To oznacza, że warczenie ma znaczenie komunikacyjne.

Czy każde warczenie oznacza agresję?

Nie! To jeden z najważniejszych mitów, które warto obalić. Nie można tłumaczyć każdego warczenia jako agresji. Wokalizacja musi być interpretowana razem z zachowaniem i kontekstem.  

Dlatego samo pytanie: „Dlaczego mój pies warczy?” -jest trochę zbyt ogólne a znacznie ważniejsze jest: „Co dzieje się z moim psem w momencie, kiedy prezentuje taką formę komunikacji?”

Z tego powodu Spójrz na całe jego ciało. Czy jest napięty? może próbuje się odsunąć? patrzy intensywnie? pokazuje zęby? albo ogon jest podkulony? Czy może przeciwnie jego ciało jest luźne, a sytuacja wygląda jak zabawa? W praktyce ten sam dźwięk może pojawić się w zupełnie różnych kontekstach.

Dlaczego pies warczy?

Przyczyn tego zachowania może być bardzo wiele, troszkę wam przybliżę sytuację w jakich można spotkać się z tym zachowaniem.

Strach i poczucie zagrożenia

Jedną z częstych przyczyn jest strach, dlatego taką reakcję psa możemy zaobserwować kiedy człowiek, pies albo inny bodziec znajduje się zbyt blisko. Innymi słowy powarkiwanie może być wtedy próbą zwiększenia dystansu, ponieważ pies niekoniecznie chce zaatakować. Czasami wręcz przeciwnie- chce uniknąć konfrontacji. Jeżeli wcześniejsze sygnały nie zadziałały, pokazanie zębów może być dla niego kolejnym sposobem na zakomunikowanie: „Potrzebuję, żebyś się odsunął”.

Dyskomfort podczas dotykania

Nie każdy pies lubi dotyk w każdym miejscu i w każdej sytuacji, ponieważ jestem także psim fryzjerem spotykam się z tym, że psy nie są miłośnikami pielęgnacji, tak więc ząbki możemy ujrzeć podczas np.

• czesania,
• zakładania szelek,
• przytrzymywania,
• dotykania łap,
• zabiegów pielęgnacyjnych,
• odsuwania go,

Nie oznacza to automatycznie, że pies jest „agresywny”, może po prostu bardzo wyraźnie komunikować, że przekroczyliśmy jego granicę. Co robić w takiej sytuacji? O tym będzie dalej 😊

Ból lub problem zdrowotny

Jeżeli pies, który wcześniej nie reagował, nagle zaczyna to robić podczas dotykania określonego miejsca, warto potraktować to poważnie, ponieważ ból może zmienić zachowanie psa i sprawić, że zacznie reagować obronnie na sytuacje, które wcześniej tolerował, dlatego nagła zmiana zachowania zawsze powinna skłonić do rozważenia przyczyny zdrowotnej. Udaj się więc do weterynarza i opowiedz o tych sytuacjach.

Obrona zasobów

Pies może nie spodobać się, gdy człowiek próbuje odebrać mu coś, co jest dla niego wartościowe. Może to być:

• jedzenie,
• gryzak,
• zabawka,
• miejsce odpoczynku,
• a czasami nawet konkretny człowiek

W takim przypadku warczenie może być komunikatem: „Nie zabieraj mi tego.” A karanie psa za ten komunikat nie rozwiązuje przyczyny problemu, jeśli już pies ma za sobą sytuacje gdzie coś cennego zostało mu odebrane kolejnym razem może szybciej chcieć ugryźć 🫡

Frustracja i wysokie pobudzenie

Powarkiwanie może pojawić się również wtedy, gdy pies jest bardzo pobudzony, sfrustrowany albo nie potrafi osiągnąć tego, czego chce. Co więcej może pojawić się w czasie zabawy, mój pies Timon uwielbia powarkiwać kiedy przeciągamy się razem zabawką 😄Dlatego zawsze warto spojrzeć szerzej niż tylko na samo zachowanie.

Zanim pies zawarczy, często mówi znacznie więcej

Warczenie często nie jest pierwszym komunikatem psa.

Pies może wcześniej:

👇🏽odwracać głowę,
👇🏽odwracać całe ciało,
👇🏽oblizywać nos,
👇🏽ziewać,
👇🏽próbować odejść,
👇🏽obniżać pozycję ciała,
👇🏽podkulać ogon,
👇🏽zastygać,
👇🏽napinać ciało,
👇🏽intensywnie się wpatrywać.

Jeżeli te sygnały zostaną zignorowane, reakcja może stać się bardziej intensywna.

Badanie analizujące nagrania prowadzące do pogryzień wykazało, że przed ugryzieniem częściej obserwowano m.in. odwracanie głowy i ciała, wpatrywanie się, usztywnienie, kłapanie oraz warczenie. Niektóre z tych zachowań zwiększały swoją częstość około 20 sekund przed ugryzieniem.  [Owczarczak-Garstecka i in., 2018]

To jednak nie oznacza, że każdy pies zawsze przechodzi przez wszystkie szczeble w tej samej kolejności. I to bardzo ważne zastrzeżenie.

Drabina agresji – jak ją rozumieć?

Drabina jest przede wszystkim modelem pomagającym człowiekowi zauważyć narastające napięcie, dlatego postanowiłam Wam zobrazować to w małym uproszczeniu:

🟢 WCZEŚNIEJSZE SYGNAŁY DYSKOMFORTU

odwracanie głowy ⇒odwracanie ciała ⇒oblizywanie nosa / ziewanie ⇒próba odejścia ⇒obniżenie pozycji ciała / podkulony ogon

🟡 ROSNĄCE NAPIĘCIE

zastygnięcie ⇒usztywnienie ciała ⇒intensywne wpatrywanie się ⇒pokazywanie zębów

🟠 WYRAŹNE OSTRZEŻENIE

warczenie ⇒kłapnięcie w powietrzu / snap

🔴 NAJSILNIEJSZA REAKCJA

ugryzienie

Autorzy badań podkreślają, że drabiny nie należy traktować jako sztywnej sekwencji, ponieważ pies może pominąć niektóre zachowania, a jego reakcja zależy od sytuacji, doświadczeń i tego, co dzieje się podczas interakcji.

To bardzo istotne, bo pies nie musi najpierw oblizać nosa, potem odwrócić głowy, następnie zawarczeć i dopiero później ugryźć. Może wykorzystać tylko niektóre sygnały, a także bardzo szybko przejść do mocniejszej reakcji, szczególnie jeśli sytuacja jest dla niego bardzo trudna albo wcześniejsze strategie nie przyniosły efektu.

Dlaczego warto znać wcześniejsze sygnały?

Bo im wcześniej zauważymy dyskomfort psa, tym więcej mamy możliwości, żeby zmienić sytuację, jeżeli:

• pies odwraca głowę– możemy się zatrzymać.
• odsuwa się– możemy dać mu przestrzeń.
• zaczyna się napinać– możemy przerwać interakcję.
• już warczy– warto potraktować to jako bardzo wyraźną informację, że coś jest nie tak.

Im wcześniej usłyszymy ten komunikat, tym lepiej dla psa i dla człowieka. Twój pies warczy i nie wiesz, czy powinieneś na to reagować? W kolejnym artykule wyjaśniam, dlaczego karanie za warczenie może przynieść więcej problemów niż korzyści.

Magdalena Stokłosa (Instruktorka szkolenia psów, behawiorystka, groomerka)