Dogoterapia, czyli terapia wspomagana przez psy opiera się na bezpośrednim kontakcie człowieka z psem i wykorzystuje naturalną zdolność czworonogów do budowania pozytywnych relacji. Dzięki dogoterapii możliwe jest osiągnięcie poprawy zdrowia fizycznego i psychicznego, co ma szczególne znaczenie w przypadku dzieci, seniorów oraz osób z niepełnosprawnościami. Poniżej znajdziesz szczegółowy opis historii dogoterapii, jej głównych założeń oraz odpowiedzi na pytanie, jakie rasy najlepiej sprawdzają się w tej roli.

Historia dogoterapii

Dogoterapia wywodzi się z zooterapii, czyli terapii z udziałem zwierząt, której początki sięgają XVIII wieku. Po raz pierwszy oficjalnie zastosowano ją w Wielkiej Brytanii, gdzie psy pomagały osobom cierpiącym na problemy psychiczne. W XIX wieku dr Sigmund Freud również zauważył terapeutyczną wartość psów – pracował ze swoim psem, który towarzyszył pacjentom w trakcie sesji terapeutycznych. Freud odkrył, że obecność psa pomaga ludziom otworzyć się na rozmowy.

W latach 60. XX wieku dogoterapia rozwinęła się w Stanach Zjednoczonych. Psychiatra Boris Levinson stwierdził, że dzieci mają łatwiejszy kontakt z terapeutą w obecności psa. Opublikowane przez niego badania stanowiły przełom w podejściu do pracy terapeutycznej z dziećmi oraz z osobami z niepełnosprawnościami. Dzięki takim pionierom dogoterapia stała się nieodłącznym elementem terapii, zwłaszcza w placówkach specjalizujących się w pracy z osobami o specjalnych potrzebach.

Na czym polega dogoterapia?

Dogoterapia wykorzystuje pozytywną energię i naturalne predyspozycje psów do budowania więzi z ludźmi. Celem dogoterapii jest wsparcie rozwoju emocjonalnego, fizycznego oraz społecznego pacjenta. Terapia z psem poprawia motorykę, wzmacnia koncentrację, rozwija umiejętności interpersonalne oraz buduje poczucie własnej wartości.

Zajęcia z dogoterapii mogą odbywać się indywidualnie lub grupowo, zależnie od potrzeb pacjenta. Terapeuta dostosowuje ćwiczenia do wieku, stopnia niepełnosprawności oraz oczekiwanych rezultatów. Przykładowe aktywności obejmują głaskanie psa, wydawanie mu prostych poleceń, a także zabawę. Tego rodzaju kontakt rozwija sprawność manualną i umiejętności komunikacyjne.

Dogoterapia ma zastosowanie w pracy z dziećmi autystycznymi, osobami cierpiącymi na depresję, lęki, zaburzenia emocjonalne, a także w rehabilitacji ruchowej. W zależności od wyzwań terapeutycznych dogoterapeuta wybiera odpowiedniego psa, który spełnia kryteria zdrowotne i psychiczne oraz potrafi współpracować z ludźmi o różnych potrzebach.

Jakie są odłamy i rodzaje dogoterapii?

Dogoterapia to nie tylko zajęcia ogólnorozwojowe – wyróżnia się kilka odłamów, dostosowanych do różnych celów terapeutycznych:

1. AAA (Animal-Assisted Activities) – są to aktywności wspierane obecnością psa, ale o bardziej rekreacyjnym charakterze, często prowadzone w domach opieki, szkołach i ośrodkach zdrowia. Celem jest poprawa nastroju, integracja i relaksacja.
2. AAT (Animal-Assisted Therapy) – terapia wspomagana zwierzęciem, która wymaga planowania i realizacji przez wykwalifikowanego terapeutę. Ma konkretny cel terapeutyczny, taki jak poprawa ruchu kończyn czy usprawnienie mowy, i jest dostosowana do potrzeb pacjenta.
3. AAE (Animal-Assisted Education) – edukacja wspomagana obecnością psa. Używa się jej w pracy z dziećmi w wieku przedszkolnym i szkolnym. Ma na celu naukę zachowań społecznych, rozwijanie empatii oraz edukację w zakresie opieki nad zwierzętami.
4. Canisterapia – koncentruje się na pacjentach z problemami ruchowymi i psychicznymi. Psy wykorzystywane są tu jako motywatorzy do wykonywania ćwiczeń fizycznych, a także do pracy nad zwiększeniem samodzielności i pewności siebie.

Dogoterapia- najlepsze rasy psów teraputycznych.

Nie każdy pies nadaje się do dogoterapii. Psy muszą cechować się odpowiednimi predyspozycjami zarówno fizycznymi, jak i psychicznymi. Najczęściej wybiera się psy, które mają łagodne usposobienie, są posłuszne i nie boją się nowych osób czy otoczenia. Proces rekrutacji takiego psiaka zaczyna się już na etapie doboru odpowiedniego skojarzenia po sprawdzonych rodzicach. Najlepiej predysponowane szczenie z miotu musi jednak osiągnąć dojrzałość, żeby zobaczyć jego prawdziwy charakter, czy nie rozwiną się u niego lęki itp. Dopiero dorosły pies może przystąpić do szkolenia i egzaminów oraz pracować z dziećmi i dorosłymi.

Najczęściej wybierane rasy do dogoterapii

• Golden retriever – spokojny, przyjacielski i bardzo cierpliwy, doskonale nadaje się do pracy z dziećmi. Golden retrievery lubią współpracę i mają naturalne predyspozycje do opieki nad osobami o szczególnych potrzebach.
• Labrador retriever – podobnie jak golden retrievery, labradory są łagodne, otwarte na kontakt z ludźmi i chętne do współpracy. Charakteryzują się dużą inteligencją i szybko przyswajają nowe umiejętności, co czyni je idealnymi towarzyszami terapeutycznymi.
• Pudel – zwłaszcza duży pudel. Psy tej rasy są inteligentne i mają silną chęć zadowolenia człowieka, co ułatwia im naukę oraz kontakt z pacjentem. Dodatkowo są hipoalergiczne, co sprawia, że są odpowiednie dla alergików.
• Cavalier king charles spaniel – mniejsza rasa o łagodnym charakterze. Cavaliery są wrażliwe na emocje człowieka i sprawdzają się szczególnie w terapii dziecięcej oraz pracy z osobami starszymi.
• Labradoodle – rasa ta jest krzyżówką labradora i pudla. Labradoodle łączą cechy obu ras: inteligencję, cierpliwość oraz łagodne usposobienie. Ich hipoalergiczna sierść sprawia, że nadają się do pracy z osobami z alergiami.
• Alaskan Malamute – chociaż malamuty kojarzą się z psami zaprzęgowymi, to przy odpowiednim szkoleniu mogą świetnie sprawdzać się w dogoterapii. Są bardzo oddane człowiekowi, cierpliwe i tolerancyjne, co czyni je odpowiednimi do pracy terapeutycznej, zwłaszcza z dziećmi i młodzieżą.

Oprócz wyboru rasy, ważna jest indywidualna ocena osobowości psa. Pies terapeutyczny musi być odpowiednio przeszkolony, aby reagować na potrzeby pacjentów, i nie powinien reagować agresją. Odpowiednia socjalizacja oraz opieka ze strony właściciela sprawiają, że psy terapeutyczne mogą działać na rzecz dobra pacjentów przez wiele lat.